محمد حسين مختارى مازندرانى
106
فرهنگ اصطلاحات اصولى ( فارسى )
مشكوك است ، از اينجهت واجب است از مجتهد اعلم تقليد شود و از طرفى تقليد مفضول با وجود افضل جايز نيست . البته وجوب تقليد اعلم هنگامى است كه شناسايى وى در ميان ديگر فقها ميسّر باشد ، و گرنه در صورت تساوى ، اغلب قايل به تخيير مىباشند . تمسّك به عام در شبههء مصداقيّه اين عنوان را كه در لسان اصوليّين همواره جريان دارد با ذكر مثالى روشن مىسازيم : چنانچه در دليلى آمده باشد : « اكرم العلماء » منتها ما نمىدانيم آيا زيد عالم هست تا عموم « اكرم العلماء » آن را شامل شود يا اساسا عالم نيست ؟ براى اثبات اين امر نمىتوان به عموم « اكرم العلماء » تمسّك جست و اكرامش را واجب دانست . لذا مشهور ميان علماى اصول اين است كه تمسّك به عام در شبههء مصداقيّه جايز نيست . و همچنين است شبههء مصداقيّه در مخصّص ، مثل اينكه عام ياد شده بوسيلهء « لا تكرم الفسّاق منهم » تخصيص بخورد . ليكن ما در خصوص فردى شكّ مىكنيم كه آيا او فاسق است تا حكم خاص شاملش شود يا عادل است و نتيجتا حكم عام آن را دربرگيرد ؟ علماى اصول در اين مسأله اختلاف نظر دارند منتها اغلب ايشان